Het gelaat van de ander in het gezicht van de oudere. Alledaagse ouderen in hun alledaagse doen. Niets verhullend van waar het leven sporen achterlaat. Niets verbloemend. Geen superhelden. Geen beelden van mannen die op hun negentigste nog voetballen of parapente springen. Geen portretten van levenslustige dames die hun oude dag doorbrengen als Lucie Loes, La Esterella of Moeder Teresa. Wel beelden van het leven zoals het is, zal zijn, voor de meesten onder ons – als we dat geluk hebben. Een leven van kwetsbare nood aan zorg en wat warmte. Beelden dus, die geen o’s en a’s ontlokken. Beelden die, wars van sensatie, ontroeren door hun alledaagsheid.

Met haar foto’s heeft Nele Delvoye de ethiek van Emmanuel Levinas in beeld gebracht. Zo vind je in dit boek portretten van ouderen die geen rechten meer (kunnen) claimen, die nauwelijks eisen, die niets vermogen en zich op geen status meer kunnen beroepen. Het zijn foto’s van ouderen die een appel op ons doen doorheen de lens van de camera. Het appel namelijk, om naar hen te kijken voorbij zwart/wit. Om naar zorg en kwetsbaarheid te kijken voorbij alle stereotype denken.

Een woonzorgcentrum voor ouderen – want daar wonen zij, de stille helden van dit boek – verschijnt hier niet als een vergeetput of wachtkamer van de dood. Al evenmin is het er (al) de hemel. De portretten tonen een plek waar er geleefd wordt, door (en met) sterfelijkheid. De fotografe laat zien hoe elk woord, elke blik, elke handeling, elk ritueel, hoe schijnbaar onbenullig en zelfs absurd alledaags ook, er een wezenlijk verschil maakt.
De foto’s doen een appel op onze morele verbeeldingskracht. Ze verbinden ons met de ander. Ze dagen uit om te kijken met andere ogen. Ze stimuleren mededogen. De teksten die verschillende auteurs bij de foto’s hebben geschreven, getuigen niet van goedkoop sentiment. Ze geven onverbloemd weer wat de ogen van de ander in hen wakker roept.
Dit boek kadert in een project met een reizende tentoonstelling en een inleefspel. Een project dat enkel tot stand kon komen via de steun van de Koning Boudewijnstichting, Cera, Kiwanis en Arjo-Huntleigh. Een project, bovendien, dat geleidelijk is gegroeid door het creatieve denkwerk van een ad hoc groepje van sympathisanten van Nele Delvoye. Allen gedreven door de stille overtuiging dat we het debat over vergrijzing niet mogen overlaten aan economen en moralisten alleen. Ze getuigden van (ethisch) leiderschap en van dromen, durven, denken, doen en doordoen.

Linus Vanlaere, ethicus, sTimul: zorg-ethisch lab vzw